کتامین چیست؟
کتامین یک مسکن و بیحسکننده سریعالاثر است. این دارو در دهه 1960 توسط یک محقق آمریکایی که به دنبال جایگزینی برای داروی فنسیکلیدین (PCP) بود، ساخته شد. مشکل PCP عوارض جانبی شدیدی مانند روانپریشی و خطر قابل توجه اعتیاد بود. همچنین اثرات توهمزایی دارد و مدتهاست که به عنوان یک داروی تفریحی ("گرد فرشته") مورد استفاده قرار میگیرد.
کتامین در دهه 1960 وارد عرصه بالینی شد و همچنان از نظر بالینی مفید و از نظر علمی جذاب است. با وجود اهداف مولکولی و خواص نوروفیزیولوژیکی بسیار متنوع، اثرات کتامین بر سیستم عصبی مرکزی هنوز به طور کامل شناخته نشده است. محققان از ویژگیهای منحصر به فرد کتامین برای بررسی مکانیسمهای اساسی و ثابت عمل بیهوشی استفاده کردهاند.
شواهد نوظهور نشان میدهد که بیهوشی با واسطه کتامین ممکن است از طریق اختلال در انتقال اطلاعات قشری-قشری در توزیع از پیشانی به آهیانه ("از بالا به پایین") رخ دهد. این مکانیسم پیشنهادی بیهوشی عمومی از آن زمان با داروهای بیهوشی در سایر طبقات دارویی نیز نشان داده شده است.
کتامین همچنان در زمینههای بیهوشی و پزشکی مراقبتهای ویژه بسیار ارزشمند است، که بخش عمده آن به دلیل توانایی آن در حفظ ثبات قلبی-تنفسی در عین ارائه آرامبخشی و بیدردی موثر است. علاوه بر این، ممکن است نقش نوظهوری برای کتامین در درمان افسردگی مقاوم به درمان و اختلال استرس پس از سانحه وجود داشته باشد.
کاربردهای کتامین:
- القای بیهوشی عمومی
پزشکان از کتامین به تنهایی یا همراه با سایر داروها برای القای بیهوشی عمومی استفاده میکنند. همچنین ممکن است داروی کتامین را در اورژانس به عنوان سدیشن کوتاهمدت برای درمان دررفتگی مفصل و سایر موارد تجویز شود. سدیشن وضعیتی است که بیمار به یک خواب عمیق فرو میرود. - درمان درد
درمان با کتامین برای تسکین درد ناشی از تروما و شکستگی مفید است. علاوه بر این، پزشکان این دارو را با دوز کم برای تسکین درد شکم، درد بازو یا پا و درد کمر تجویز میکنند. - درمان صرع پایدار
صرع پایدار زمانی رخ میدهد که تشنج بیش از پنج دقیقه طول بکشد یا فرد در عرض پنج دقیقه بیش از یک تشنج داشته باشد. صرع پایدار مقاوم (RSE) یک بیماری شدید است که به داروهای استاندارد ضد تشنج پاسخ نمیدهد و به همین دلیل ممکن است به آسیب مغزی و مرگ منجر شود. در یک مطالعه مشاهده شد که کتامین تراپی میتواند به درمان این عارضه کمک کند. با این حال، برای تایید موثر و بیخطر بودن این دارو برای بیماران مبتلا به تشنج باید تحقیقات بیشتری انجام شود. - درمان افسردگی
از آمپول یا قرص کتامین برای افسردگی شدید هم استفاده میشود. تحقیقات نشان دادهاند که این دارو میتواند به سرعت افسردگی را در کسانی که به سایر درمانها پاسخ نمیدهند، کاهش دهد.
با این حال، محققان هشدار میدهند که دادههای مربوط به استفاده از Ketamine برای افسردگی محدود است. از سوی دیگر، استفاده نامناسب از کتامین به دلیل خواص توهمزایی آن یک مشکل مهم محسوب میشود. با در نظر گرفتن این موارد، محققان از پزشکان می خواهند که قبل از امتحان کردن کتامین برای درمان افسردگی، داروهای ضد افسردگی استاندارد را تجویز کنند.
عوارض داروی کتامین
شواهد نشان میدهد که در صورت مصرف صحیح Ketamine برای بیشتر افراد بیخطر است. با این حال، گاهیاوقات میتواند به مشکلاتی مثل خوابآلودگی، دوبینی، گیجی، حالت تهوع، استفراغ و سرگیجه منجر شود. علاوه بر این، استفاده از آن ممکن است با عوارض زیر همراه باشد:
- بیثباتی عملکرد قلب و عروق خونی: این مشکل شامل افزایش موقت فشار خون و ضربان قلب یا کاهش فشار خون و ضربان قلب است. ریتم غیر طبیعی قلب هم ممکن است رخ دهد.
- دپرسیون تنفسی: این عارضه به دلیل اوردوز با کتامین (مصرف بیش از حد دارو) یا سرعت بالای تجویز دارو رخ میدهد.
- افزایش فشار داخل جمجمه: به دلیل احتمال بروز این عارضه، پزشکان باید هر فردی که فشار داخل جمجمه بالایی دارد را به دقت تحت نظر داشته باشند.
- آسیب کبدی: تجویز داروی کتامین ممکن است باعث اختلال در عملکرد کبد شود.
- مشکلات شناختی یا مرتبط با تفکر: بعضی از تحقیقات نشان دادهاند که این عارضه در کودکان رخ میدهد.
نظر متخصصین در ارتباط با تاثیر کتامین تراپی در افسردگی
زمانی که موارد مثبت تاثیر کتامین بر بیماران مبتلا به افسردگی افزایش پیدا کرد، پزشکان عنوان کردند که شاید چیزی درباره کتامین وجود داشته باشد. ازاینرو برخی از پزشکان شروع به استفاده از کتامین برای درمان افکار خودکشی کردند.
کتامین باعث چیزی میشود که پزشکان آن را تجربه تجزیهای مینامند و اغلب دیگران آن را سفر مینامند. به این ترتیب این دارو به یک داروی باشگاهی تبدیل شد و از آن با عنوان ویتامین K یاد میکنند. جالب است بدانید که این ماده امروز توسط برخی تزریق میشود، آن را به نوشیدنیها اضافه میکنند یا به سیگار میافزایند.
کتامین میتواند احساس غیرواقعی ایجاد کند. این دارو میتواند تحریفات حسی و بینایی ایجاد کند و سبب ایجاد احساسات غیرواقعی در مورد بدن شود. همچنین این دارو سبب ایجاد افکار و باورهای غیرمعمول موقت میشود. مصرف کتامین ممکن است در شرایط پزشکی مفید باشد اما مصرف خودسرانه آن میتواند آثار مخرب برجای بگذارد.
کتامین برای چه کسانی مناسب است؟
اگر افسردگی مقاوم به درمان داشته باشید و از خود بپرسید که آیا درمان با کتامین پاسخی است که به دنبال آن بودهاید. قبل از توصیه هرگونه روش درمانی، از جمله کتامین درمانی، روانپزشک یک معاینه کامل برای اطمینان از مناسب بودن کتامین درمانی برای شما ارائه میدهد. اگر دارای هر یک از شرایط زیر باشید شما واجد انجام این روش درمانی خواهید بود:
- قبل استفاده از این روش ترکیبات یا دوزهای مختلف دارویی را بدون هیچگونه تسکین علائم امتحان کردهاید.
- روشهای درمانی دیگری از جمله TMS را امتحان کردهاید.
- به طور کامل به CBT یا درمان گروهی یا فردی دیگر پاسخ ندادهاید.
- شما هیچ یک از موارد منع مصرف را ندارید.
کتامین درمانی تزریقی داخل وریدی به عنوان خط اول درمانی در برابر افسردگی استفاده نمیشود. اما برای افرادی که آن را امتحان میکنند، ممکن است آرامشی را که شایسته آن هستند به ارمغان بیاورد.
