هیجان چیست

1/00
1.00 out of 5 1
(0)

هیجان وضعیت پیچیده ای است در پاسخ به تجربه های دارای بار احساسات؛ ویا واکنش کلی شدید و کوتاه ارگانیسم به یک موقعیت غیر منتظره همراه با یک حالت عاطفی خوشایند یا ناخوشایند می باشد. وقتی هیجان شدیدی مانند خشم دست می دهد احتمال دارد تغییرات بدنی متعددی نیز احساس کنیم مانند: تند شدن تنفس و ضربان قلب، خشکی گلو و دهان، عرق کردن، لرزش بدن و …

این تغییرات فیزیولوژیایی که همزمان با برانگیختگی هیجان رخ می دهد ناشی از فعال شدن بخش سمپاتیک دستگاه عصبی خودمختار است.

دستگاه سمپاتیک، جاندار را آماده ی صرف انرژی می کند؛ وقتی هیجان فروکش می کند دستگاه پاراسمپاتیک (دستگاه حفظ انرژی) کنترل را برعهده می گیرد و جاندار را به حالت بهنجار بازمیگرداند. این فعالیت های دستگاه عصبی خودمختار را، هیپوتالاموس و قسمتی از دستگاه کناری (لیمبیک) راه اندازی می کنند.

همه ی ما انواع گوناگونی از هیجانها را تجربه می کنیم و می کوشیم با توسل به روش هایی کارآمد یا ناکارآمد، با این هیجان ها مقابله کنیم. بدون وجود هیجان های مختلف زندگی ما نیز فاقد معنی، حس، غنا، شادی و ارتباط با دیگران خواهد بود. هیجان ها، مطالبی را درباره ی نیازهای ما، ناکامی های ما و حقوق ما در اختیار ما قرار می دهدند، و انگیزه ی لازم را برای ایجاد تغییر و گریز از موقعیت های دشوار به ما اعطا کرده و سبب می شوند که دریابیم در چه مواقعی احساس رضایت مندی می کنیم.

افراد پرشماری معتقداند هیجان هایشان آنان را مستآصل کرده و توان مقابله ندارند، زیرا بر این باوراند که غم یا اضطراب شان باعث رفتارهای بیهوده و ناکارآمد می شود.

هیجان ها مانند اضطراب، شامل مولفه های ارزیابی، حس، قصدمندی (وجود هدف)، احساس (یا کیفیت)، رفتار حرکتی، مولفه ی بین فردی هستند.

باید توجه داشت که برانگیختگی شدید فیزیولوژیایی، مشخصه ی آن دسته از حالات هیجانی از قبیل خشم است که طی آن جاندار برای دست زدن به عمل جنگیدن یا فرار کردن آماده می شود.

خشم یک هیجان ناخوشایند اما طبیعی و ضروری برای انسان می باشد در عین حال میزان قابل توجهی انرژی ذهنی و جسمی را مصروف خود می کند. خشم را اگر به صورت عاطفه یا غریزه ای در انسان بدانیم باید بگوییم که وجودش برای زندگی ضروری است و فایده اش این است که آدمی را در ادامه حیات کمک می دهد و سبب دفاع از وجود خود، اجتماع و حفظ بقای نسل می شود .

سیستم طبقه بندی انواع رفتار های پرخاشگرانه ی پستانداران به وسیله ی ک–ای مویر (1976) عنوان شده که هفت نوع : شکاری، بین نرها، ترس – ایجابی، مادرانه، تحریک پذیر، مرتبط با جنس و وسیله را شامل می گردد.

پرخاشگری شکاری مجموعه ی پاسخهایی است که یک پستاندار برای صید شکار خود جهت تغذیه به کار می برد .

پرخاشگری بین نرها وقتی رخ می دهد که یک نر غریبه درقلمرو یک نر دیگر قدم می گذارد .

پرخاشگری ترس – ایجابی وقتی اتفاق می افتد که محرکی حیوان را می ترساند و او سعی در فرار از آن محرک دارد.

پرخاشگری مادرانه به وسیله ی یک مادر در آشیانه که از زمان قبل از زایمان نوزادش تا زمانی که او بعد از این که قادر به دفاع از خود گردد، به نمایش گذاشته می شود.

پرخاشگری تحریک پذیر احتمالا همراه با تجربه ی هوشیارانه است که ما آنها را خشم یا غضب می نامیم و اغلب در نتیجه ی ناکامی ، درد یا محرومیت اتفاق می افتد.

در پرخاشگری مرتبط با جنس بین مذکر و مونث به عنوان بخشی از فرایند طبیعی جفت گیری بروز می کند. اینها انواعی از پرخاشگری به ارث برده شده با الگوهای پاسخی مربوط به نوع هستند که در اکثر پستانداران دیده می شوند؛ اما هریک از این رفتارها، اگر در موقعیت های زیادی تقویت شوند، احتمالا میزان بروز آنها بالاتر می رود. همین افزایش است که طبقه ی بعدی، یعنی پرخاشگری وسیله ای را تشکیل می دهد.

هیجانها کمتر به صورت خالص بروز می کنند؛ مهم این است که ما باید تا آنجا که می توانیم از حال خود باخبر باشیم و بدانیم چه حالت عاطفی یا هیجانی داریم. چون اگر نتوانیم حال خود را تشخیص دهیم و نسبت به آن آگاه نباشیم، چه طور می توانیم بر آن تسلط پیدا کنیم یا آن را بهبود ببخشیم؟

اولین چیزی که درباره ی مسلط بودن یا کنترل کردن به ذهن می آید ممکن است این باشد که یعنی بروز ندادن خشم؛ در حالی که این نظر غلط است.

کنترل و تسلط به معنی بروز ندادن نیست بلکه به معنی انتخاب بهترین عکس العمل نسبت به موقعیت خشم برانگیز است.

عکس العمل مناسب نسبت به موقعیت برانگیزنده خشم دارای ویژگی هایی زیر می باشد مانند:

هدفمند باشد.
به خودمان آسیب نزند.
به دیگران و محیط آسیب نزند.
متناسب با عاملی باشد که خشم را به وجود آورده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید.

نظرات کاربران

شما هم می‌توانید در مورد این مقاله نظر دهید.
برای ثبت نظر، لازم است ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.
مدل پنج عاملی شخصیت  (NEO PI) چیست؟

مدل پنج عاملی شخصیت (NEO PI) چیست؟

تعداد زیادی از متخصصان و کارشناسان روانشناسی شخصیت در عصر حاضر اعتقاد دارند که شخصیت انسان از پنج صفت عمده تشکیل شده است. در واقع این پنج صفت، پنج ویژگی پایه ای و اصلی...

داروی فلوکستین چیست؟ کاربرد و عوارض مصرف فلوکستین

داروی فلوکستین چیست؟ کاربرد و عوارض مصرف فلوکستین

فلوکستین برای درمان افسردگی، وحشت‌زدگی یا پنیک‌اتک، اختلال وسواس اجباری، اختلالات خوردن و پرخوری عصبی و سندروم پیش از قاعدگی یا PMS استفاده می‌شود.

داشتن ذهن آگاه

داشتن ذهن آگاه

ذهن آگاه به معنی آگاهی کامل و همیشگی از محیط اطراف و پذیرش آن بدون قضاوت و مقاومت است. برای داشتن ذهن آگاه لازم است بخشی از روز را به تمرین برای داشتن آن بپردازید. در واقع...

تاثیر  ورزش بر سلامت جسم و روان

تاثیر ورزش بر سلامت جسم و روان

ورزش از جمله روش های مهم تکامل جسمانی ، روانی و اجتماعی محسوب می شود زیرا شرکت درفعالیت های ورزشی افراد را به هم نزدیک می کند راه ها و فرصت های بسیاری را برای ماهر شدن در...

بی‌خوابی خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش می‌دهد

بی‌خوابی خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش می‌دهد

پژوهشگران “دانشگاه‌ چینگ‌دائو”(Qingdao University) چین در مطالعه اخیرشان اظهار کرده‌اند بزرگسالانی که شب‌ها به راحتی به خواب نمی‌روند و مشکل بی‌خوابی دارند 25 درصد بیش از...

تست شخصیت شناسی 6 سوالی

تست شخصیت شناسی 6 سوالی

به سوالات روانشناسی زیر با دقت و صادقانه جواب بدهید و در پایان تعبیر جواب هایتان را بخوانید و شخصیت خودتان را محک بزنید.

پرسشنامه چند محوری بالینی میلون سه (MCMI)

پرسشنامه چند محوری بالینی میلون سه (MCMI)

پرسشنامه چند محوری بالینی میلون سه (MCMI) توسط میلون در سال 1987 تهیه شده است. این پرسشنامه دارای 175 سئوال است که به صورت بلی و خیر پاسخ داده می شود. این پرسشنامه برای افراد 18...

روانشناسی عشق؛ چگونه کسی را عاشق خود کنید

روانشناسی عشق؛ چگونه کسی را عاشق خود کنید

گاهی اوقات ما یک نفر را ملاقات می کنیم و فقط می دانیم حسی مانند عشق به او داریم. شخصیت شناسی همیشه آسان نیست، و گاهی سخت است که خصوصیات شگفت انگیز طرف مقابل را بفهمیم. با...